2017-09-26

Imieniny: Sabiny i Iwony

Znaczenie makroelementów dla człowieka

by Bartosz Kaluga on Czerwiec 28, 2017


Białko, węglowodany i tłuszcz to podstawowe substancje niezbędne dla organizmu człowieka, dostarczane codziennie w dużych ilościach. Jest jednak wiele substancji, a nawet prostych pierwiastków, bez których organizm nie może funkcjonować.

Makroelementy to pierwiastki, których zapotrzebowanie dobowe jest niewielkie, przekracza 100 mg, ale nie więcej niż kilka gramów. Nawet w takich ilościach są niezbędne do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu człowieka. Do makroelementów zalicza się sód, potas, chlor, magnez, wapń, fosfor, siarkę, azot, wodór, tlen i węgiel. Bardzo istotne jest to, żeby makroelementy były dostarczane w odpowiedniej ilości. Groźny dla organizmu może być zarówno nadmiar, jak i niedobór danego pierwiastka. Odstępstwa powodują zaburzenia funkcjonowania organizmu, a w przypadku młodych ludzi również zaburzenia w rozwoju, często nieodwracalne.

Najważniejszą rola sodu jest regulowanie równowagi osmotycznej i widno-elektrolitowej w komórkach. Sód bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych, wpływając w ten sposób na skurcze mięśni. Jest odpowiedzialny za transport jelitowy węglowodanów i aminokwasów. Niedobór sodu jest rzadki, ponieważ dostarczamy go codziennie razem z sola kuchenną, powszechnie stosowaną do konserwowania i poprawiania smaku żywności. Jeśli wydarzy się niedobór sodu, to jest to zjawisko wywoływane zazwyczaj przez uporczywe wymioty lub biegunki, nadmierne pocenie się w czasie wysiłku w upalny dzień lub stosowanie środków moczopędnych a także przez niektóre choroby, np. niedoczynność tarczycy. Objawy niedoboru to m. in. zaburzenia pracy serca, bóle i zawroty głowy, zaburzenia orientacji, utrata przytomności. Ważne jest aby długotrwałych niedoborów nie uzupełniać zbyt gwałtownie, ponieważ grozi to powikłaniami. Nadmiar sodu może powstać na skutek nadmiernej utraty wody w wyniku pewnych schorzeń, ale najczęściej przyczyną jest wysokie spożycie przetworzonych produktów zawierających duże ilości soli kuchennej. Skutkiem nadmiaru sodu są zaburzenia pracy serca i przede wszystkim realny wpływ na rozwój nadciśnienia tętniczego, które prowadzi do innych, bardzo niebezpiecznych chorób. Dzienne zapotrzebowanie na sód to 1,5 g/dobę i spada w wieku powyżej 50 lat. Należy ograniczać spożycie soli kuchennej do 5g/dobę, co przekłada się na 2g sodu (więcej https://portaldlazdrowia.pl/sod-w-organizmie/).

Wiele funkcji innego makroelementu, czyli potasu, jest bardzo podobnych. Istotna jest jego rola w utrzymaniu równowagi osmotycznej i wodno-elektrolitowej, transporcie składników odżywczych do wnętrza komórek, usuwaniu z komórek produktów przemiany materii, stymulowanie wydzielania insuliny i wiele innych. Niedobór potasu objawia się obrzękami rąk i nóg, szybkim zmęczeniem, problemami z praca mięśni, nadpobudliwością. Niedobór potasu może być wywołany przez długotrwałe wymioty lub biegunki w niedyspozycjach jelitowych, także przy stosowaniu środków przeczyszczających w niektórych dietach. Niedobór łatwo uzupełnić poprzez suplementację i jedzenie produktów zawierających dużo potasu – pomidory, ziemniaki, kasza, płatki, suszone owoce, mięso z indyków, niektóre ryby. Nadmiar potasu powstaje na skutek nadmiernej suplementacji lub niewydalania nadmiaru potasu przez nerki. To rzadkie zjawisko objawia się osłabieniem mięśni, spowolnieniem pracy serca i mrowieniem dłoni i stóp (więcej https://portaldlazdrowia.pl/potas-w-organizmie/).

Dostarczanie właściwej ilości makroelementów i mikroelementów dla zdrowego organizmu jest prostym zadaniem, ponieważ polega na stosowaniu urozmaiconej diety. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że makroelementy zawarte w różnych produktach są wchłaniane z różną skutecznością. Obecność nadmiaru pewnych pierwiastków może obniżyć wchłanianie, podobnie mogą działać kwasy lub witaminy, które osłabiają wchłanianie jednych makroelementów (lub mikroelementów) a poprawiają wchłanianie innych.