2018-11-20

Imieniny: Tomasza i Tomisława

Zaćma – co to jest i jak leczyć?

by Bartosz Kaluga on Kwiecień 15, 2016

Zaćma, zwana potocznie kataraktą, to wrodzona lub wtórna choroba oczu, prowadząca do zmętnienia soczewki. Polega ona na powstawaniu na przezroczystej soczewce oka plamek lub obszarów zmętniałych, które uniemożliwiają przedostawanie się do siatkówki promieni słonecznych, a w konsekwencji – upośledzają widzenie. Szacuje się, że zaćma jest najczęstszą przyczyną ślepoty na świecie. Jedyny skuteczny sposób leczenia to usunięcie zmętniałej soczewki naturalnej i wszczepienie na jej miejsce sztucznej.

Co to jest zaćma?

Jak podają statystyki Światowej Organizacji Zdrowia, na zaćmę cierpi około 20 mln osób na całym świecie. W Polsce liczba chorych to około 800 tys. Szacuje się, że zaćma jest najczęstszą przyczyną ślepoty. Częściej występuje u kobiet oraz osób po 60. roku życia. Choroba objawia się stopniowym pogarszaniem jakości widzenia. Dzieje się tak na skutek tworzenia się na przezroczystej soczewce oka plam oraz zmętniałych obszarów, które utrudniają przedostawanie się światła słonecznego do siatkówki.

Przyczyny zaćmy nie są do końca znane. Ogólnie, chorobę dzieli się na zaćmę pierwotną i wtórną W przypadku tej pierwszej, istotną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne, wrodzone schorzenia gałki ocznej (siatkówczak, brak tęczówki, zapalenia błony naczyniowej), wewnątrzmaciczne zakażenia okresu noworodkowego (różyczka, grypa, kiła, opryszczka), zaburzenia metaboliczne, niska masa urodzeniowa dziecka oraz czynniki toksyczne (zwłaszcza przyjmowanie niektórych leków w I trymestrze ciąży). Z kolei zaćma wtórna może się rozwinąć jako powikłanie innych chorób oczu (jaskra, zapalenie rogówki, krótkowzroczność), schorzeń ogólnoustrojowych (cukrzyca, atopowe zapalenie skóry, niedoczynność tarczycy) oraz urazów mechanicznych gałki ocznej.

Operacyjne leczenie zaćmy

Jedyną skuteczną metodą leczenia zaćmy jest chirurgiczne usunięcie zmętniałej soczewki oraz wszczepienie na jej miejsce wewnątrzgałkowej soczewki sztucznej. Operację zaleca się wszystkim pacjentom, u których problemy ze wzrokiem uniemożliwiają wykonywanie codziennych czynności, a także w przypadkach, gdy zaćma powoduje utrudnienia w odpływie cieczy wodnistej z oka, przez co wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe. Niekiedy operację przeprowadza się też u pacjentów, u których zmętnienie soczewki zmienia barwę oka.

W Polsce NFZ refunduje jedynie wszczepienie tzw. standardowej soczewki monofokalnej, która poprawia pacjentom wzrok, ale nie usuwa innych wad, takich jak krótkowzroczność czy astygmatyzm. Tymczasem w klinikach prywatnych pacjentom proponuje się o wiele bardzie nowoczesne soczewki, które likwidują inne wady wzroku i sprawiają, ze nie muszą oni nosić okularów. – Wybór wszczepianych soczewek ma znaczący wpływ na jakość widzenia, a co za tym idzie – komfort życia po zabiegu usunięcia zaćmy. Na rynku jest dostępnych wiele modeli o różnym poziomie zaawansowania technologicznego. Soczewki najnowszej generacji umożliwiają usunięcie zaćmy i korekcję towarzyszących wad wzroku, w tym astygmatyzmu, podczas jednego zabiegu – powiedział portalowi wprost.pl dr Andrzej Dmitriew z Katedry i Kliniki Okulistyki UM w Poznaniu.

Ceny soczewek stosowanych w leczeniu wahają się od 2000 do 8000 zł (www.tourmedica.pl/ceny/leczenie-zacmy)

Operacyjne usunięcie zaćmy wymaga szczegółowych konsultacji okulistycznych oraz ogólnego wywiadu lekarskiego. Sam zabieg przeprowadzany jest zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym, które podaje się w formie kropli lub zastrzyku w okolicę gałki ocznej. Współcześnie zaćma jest usuwana metodą zewnątrztorebkową, dzięki której sztuczna soczewka jest wszczepiana dokładnie w miejsce naturalnej. Najczęściej wykorzystuje się do tego tzw. fakoemulsyfikację, polegającą na rozbiciu naturalnej soczewki za pomocą ultradźwięków oraz odessaniu jej pozostałości. Dzięki temu znacznie skraca się czas rehabilitacji. Trwa ona około miesiąca – przez ten czas pacjent powinien stosować przepisane przez lekarza krople do oczu oraz unikać noszenia ciężarów. Pozwoli to również zminimalizować ryzyko wystąpienia skutków ubocznych, takich jak zapalenie gałki ocznej, torbielowaty obrzęk plamki czy odwarstwienie siatkówki.